Gospodarowanie odpadami jako największe wyzwanie XXI wieku

Zastanawiając się nad stanem obecnej gospodarki odpadowej możemy trafić na analizy, których wynika ze 96% deklaruje segregowanie swoich odpadów, a jak jest faktycznie?


Przyjrzyjmy się najpierw danym, które możemy znaleźć na stronie gov.pl. Ministerstwo Klimatu i Środowiska od kilku lat przeprowadza badania trackingowe1, dzięki któremu możemy śledzić dynamikę zmian, jakie zachodzą w świadomości i zachowaniach ekologicznych mieszkańców Polski.

Najnowsze badania zostały przeprowadzone w październiku 2020 r. Przebadano grupę ponad 1000 respondentów, na bazie które można wyciągnąć interesujące wnioski.

Badanie są podzielone na sześć obszarów, pod względem specyfiki poruszanego problemu:

  • największe wyzwania dla Polski a problemy środowiska naturalnego
  • środowisko naturalne i jego ochrona
    jakość powietrza
  • gospodarowanie odpadami
  • zmiany klimatu
  • wspierające ochronę środowiska działania indywidualne i zachowania konsumenckie.

Najbardziej interesującymi obszarami pod względem omawianego tematu są największe wyzwania dla Polski a problemy środowiska naturalnego oraz gospodarka odpadami.

Z pierwszego wymienionego wynika, że największe problemy widzimy w zakresie ochrony środowiska, w TOP 3 mamy zanieczyszczenie powietrza, problem śmieci oraz na ostatnim miejscu zanieczyszczenie wód, problemy z wodą.

 

Wskazane problemy są na co dzień zauważalne w naszym życiu. Wzrasta liczba reportaży, artykułów i powiadomień o pogarszającej się jakości powietrza, alarmujących skażeniach czy wręcz potrzebie noszenia maseczek antysmogowych. Tak samo rośnie potrzeba informowania o problemie śmieci, szukania pomysłów jak sobie z nimi radzić i skąd brać pieniądze na ich gospodarowanie. Pojawiają się nowe zasady naliczania opłat, np. w stolicy Polski stawki te uzależnione są od ilości zużytej wody2.

W większości krajów UE obowiązują systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta3. W Polsce firmy nie ponoszą odpowiedzialności za odpady powstałe w wyniku używania ich produktów, ta odpowiedzialność jest przeniesiona na konsumentów. Dobrym sygnałem zmian jest złożenie projektu ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, dzięki czemu jest szansa, że rozszerzy się odpowiedzialność po stronie producenta4. Planowany termin przyjęcia projektu to przełom trzeciego i czwartego kwartału 2021 r.



Jak wygląda segregacja śmieci polskich gospodarstwach domowych?

Z badań przeprowadzonych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wynika, że obecnie 96% społeczeństwa segreguje śmieci.

 

Ministerstwo podkreśla, że uzyskany wynik najprawdopodobniej wynika z nowelizacji ustawy, która wprowadziła prawny obowiązek segregacji odpadów dla wszystkich.

Natomiast jak jest faktycznie? Pojawia się wiele głosów, że mamy realny problem ze śmieciami – brudne pojemniki na odpady, zbyt mała ilość odbiorów i wysypujące się worki, a przewagę stanowią śmieci zmieszane nad posegregowanymi.

Dla zwiększenia wiarygodności badań powinna pojawić się dodatkowa kategoria: na jakie frakcje segregujesz swoje odpadki? Niektóre osoby segregują tylko plastik lub tylko papier, jednak na pytanie czy segregują odpowiadają twierdząco.

Stale rozwijający się konsumpcjonizm skutecznie zwiększa problem z odpadami. Według raportu Banku Światowego What a Waste 2.0: A Global Snapshot of Solid Waste Management to 2050, wytwarzamy około 2 mld ton odpadów stałych. Szacuje się, że za 30 lat można spodziewać się produkcji śmieci na poziomie 3,4 mld ton rocznie5.

Trendy wskazują jasno, że obecnie najważniejszym tematem na każdym horyzoncie jest ekologia. Może tez o tym świadczyć strategia ESG (Environmetal, Social, Governance), która zakłada inwestowanie w spółki, którym „na sercu leżą” środowisko, społeczeństwo i ład korporacyjny. W Polsce jest jeszcze mało znany trend, ale już zaczyna się pojawiać. We wrześniu 2019 r. GPW uruchomiła indeks WIG-ESG. Spółkom z WIG20 i mWIG40 nadaje się dodatkowe wagi (do wartości akcji w wolnym obrocie) – ocenę ESG i ocenę ładu korporacyjnego6 7.

 

A jak to wygląda w Szwajcarii?

Szwajcarzy im większe osiągają PKB, tym więcej śmieci produkują, ale rekompensują to mistrzowskim recyklingiem. Na jednego Polaka przypada średnio 332 kg zebranych odpadów. Na Szwajcara - 703 kg. Podczas gdy w Polsce recyklingowi podlega 34 proc. śmieci, w Szwajcarii 82% butelek PET i 94% szkła8.

Jak osiągane są takie wyniki? Po pierwsze wprowadzonymi restrykcjami - wystawienia worka bez specjalnej winiety i w zły dzień może mieć konsekwencje w postaci pozbawienia wolności. Po drugie powszechna jest praktyka dbania o wspólne dobro poprzez reagowanie na niewłaściwe działanie innych. Więcej o frakcjach segregacji odpadów w Szwajcarii można poznać na recycling-map.ch, gdzie pokazane są nawet specjalne punkty, które zajmują się odbiorem modułów z instalacji fotowoltaicznych9.

Jako kraj posiadający niewiele surowców, Szwajcaria zaczęła stosować podejście do gospodarki o obiegu zamkniętym w połowie lat osiemdziesiątych. Gospodarka o obiegu zamkniętym to podejście zintegrowane, które bierze pod uwagę cały cykl życia materiału lub produktu, aż do fazy odzysku i recyklingu włącznie. Model cyrkularny jest obecnie szeroko stosowany w sektorze gospodarki odpadami. Federalne środki na rzecz promowania gospodarki o obiegu zamkniętym opierają się na zasadach ostrożności i zasady „zanieczyszczający płaci”, postępie technologicznym i innowacjach, a także na współpracy z przemysłem zgodnie z ustawą o ochronie środowiska10.

 

Co dalej?

Przed Polską długa droga, aby przybliżyć się w sztuce segregowania do państw takich jak Szwajcaria. Natomiast rosnąca świadomość społeczeństwa dobrze rokuje. Pojawia się wiele inicjatyw, które mają na celu pomóc w uświadomieniu nas o konieczności segregowania.

Recykling pozwala na oszczędność energii, surowców i środowiska naturalnego. Każda wykorzystana ponownie szklana butelka to oszczędność energii potrzebnej do oświetlenia pokoju żarówką przez 4 godziny. Przetworzenie tony aluminium to oszczędność 4 ton boksytu i 700 kilogramów ropy naftowej. Poddane recyklingowi odpady to także mniej wysypisk11.

Zacznij już dziś dawać dobry przykład i sprawdź jak prawidłowo segregować śmieci. Więcej informacji na stronie UM Warszawy: https://segregujna5.um.warszawa.pl/jak-segregowac/

Źródła:


https://www.gov.pl/web/klimat/badania-swiadomosci-ekologicznej

2 NOWE ZASADY i STAWKI OPŁAT ZA ZAGOSPODAROWANIE ODPADÓW KOMUNALNYCH https://warszawa19115.pl/-/nowe-stawki-za-odpady

3 https://www.teraz-srodowisko.pl/aktualnosci/raport-ROP-recykling-koszty-zagospodarowania-odpadow-komunalnych-10235.html

4 https://archiwum.bip.kprm.gov.pl/kpr/form/r4457566844123,Projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-gospodarce-opakowaniami-i-odpadami-opakowaniow.html

5 https://odpady.net.pl/2020/09/23/smieci-to-ogromny-problem-naszych-czasow-jak-walczy-sie-z-nim-w-polsce-i-na-swiecie/

6 https://invesgo.pl/2019/11/22/wszystko-co-musisz-wiedziec-o-wig-esg-2/

7 https://www.gpw.pl/aktualnosc?cmn_id=108700&title=GPW+uruchamia+indeks+WIG-ESG

8 https://odpady.net.pl/2020/12/19/segregacja-smieci-w-europie-jak-to-sie-robi-w-szwajcarii/

https://recycling-map.ch/en/collected-items/

10 https://www.eda.admin.ch/aboutswitzerland/en/home/umwelt/natur/recycling.html

11 https://naszesmieci.mos.gov.pl/sens-recyklingu

More articles for you

Show all

Rynek energii

Green power mix from Switzerland

Energy transition study by the ETH Lausanne – political framework conditions important

Read more

Energia odnawialna

Abundant electricity from the sun

Study shows: Wind and solar power could cover global energy demand by one hundred times.

Read more

Energia odnawialna

Shine with the sun

Solar quiz: Test your knowledge

Read more

Energia odnawialna

Renewable energy from horse manure

Axpo at the Longines CSIO St. Gallen jumping tournament

Read more

Strona Axpo używa informacji zapisanych za pomocą plików Cookies oraz Google Analytics, dalsze korzystanie oznacza akceptację polityki prywatności firmy. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat, zapraszamy do zapoznania się z naszą Polityką Prywatności.